Risk değerlendirmesi zorunlu mu?
Evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverene risk değerlendirmesi yapma veya yaptırma yükümlülüğü getirir. Usul ve esaslar İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nde düzenlenir. Çalışan sayısı veya sektör fark etmeksizin tüm işyerleri kapsamdadır.
Risk değerlendirmesi ekibinde kimler olur?
- İşveren veya işveren vekili
- İş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi
- Çalışan temsilcisi
- Destek elemanları
- İşyerindeki tehlike ve riskleri bilen çalışanlar
Ekibin oluşturulması işverenin sorumluluğundadır; değerlendirme ekip çalışmasıyla yapılır. Hizmet OSGB'den alınıyorsa uzman ve hekim OSGB tarafından görevlendirilir.
Aşama aşama risk değerlendirmesi
- Planlama: Kapsam, ekip, takvim ve kullanılacak yöntem belirlenir.
- Tehlikelerin tanımlanması: Saha gözlemi, çalışan görüşleri, kaza ve ramak kala kayıtları, ortam ölçümleri, iş ekipmanı ve kimyasal listeleri incelenir. Fotoğraflı saha turu bu aşamayı hızlandırır.
- Risklerin belirlenmesi ve analizi: Her tehlikenin yol açabileceği risk tanımlanır, seçilen yöntemle (ör. Fine-Kinney veya 5×5 L tipi matris) puanlanır ve önceliklendirilir.
- Kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması: Tedbirler önleme hiyerarşisine göre seçilir: tehlikeyi ortadan kaldırma, daha az tehlikeli olanla değiştirme, mühendislik önlemleri, idari önlemler ve en son kişisel koruyucu donanım.
- Tedbirlerin uygulanması: Her tedbir için sorumlu ve termin belirlenir; plan işverence onaylanır.
- İzleme: Tedbirlerin uygulanıp uygulanmadığı ve etkinliği düzenli olarak kontrol edilir; değişiklik olduğunda değerlendirme güncellenir.
Hangi yöntem seçilmeli?
Yönetmelik belirli bir yöntemi şart koşmaz; işyerinin niteliğine uygun, tehlike ve riskleri kapsayan bir yöntem seçilir. Türkiye'de en yaygın iki yöntem Fine-Kinney ve 5×5 L tipi matristir. Fine-Kinney maruziyet sıklığını (frekans) ayrı bir çarpan olarak ele aldığı için sürekli tekrarlanan işlerde daha ayırt edicidir; 5×5 matris ise daha hızlı uygulanır ve sonucu yorumlamak kolaydır. Kendi verilerinizle denemek için Fine-Kinney hesaplayıcısı ve 5×5 risk matrisi araçlarımızı kullanabilirsiniz.
Risk değerlendirmesi ne zaman yenilenir?
| Tehlike sınıfı | En geç yenileme |
|---|---|
| Çok tehlikeli | 2 yılda bir |
| Tehlikeli | 4 yılda bir |
| Az tehlikeli | 6 yılda bir |
Bu sürelerden bağımsız olarak; işyerinin taşınması veya binada değişiklik, yeni teknoloji, madde veya ekipman kullanılması, üretim yönteminde değişiklik, iş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay yaşanması, sınır değerlerde değişiklik ve ortam ölçümü sonuçlarının gerektirmesi gibi durumlarda değerlendirme tamamen veya kısmen yenilenir.
Raporda neler bulunmalı?
- İşyerinin unvanı, adresi ve işverenin adı
- Değerlendirmeyi yapan ekip
- Gerçekleştirildiği ve geçerli olduğu tarihler
- Belirlenen tehlike ve riskler, analiz sonuçları
- Alınacak tedbirler, sorumlular ve terminler
- Kullanılan yöntem ve gerekiyorsa ekler (ölçüm raporları, fotoğraflar)
Asistan İSG ile risk değerlendirmesi
Asistan İSG, saha fotoğraflarından seçtiğiniz yönteme göre risk değerlendirme tablosunu oluşturur: tehlike, risk, etkilenenler, mevcut durum, puan, düzeltici faaliyet, sorumlu, termin ve kalan risk. Tüm satırları uzman olarak inceler, düzenler ve Excel olarak indirirsiniz. Ayrıntılar: Risk Değerlendirme Raporu modülü.
Kaynaklar
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; mevzuat değişebilir. Uygulamadan önce ilgili mevzuatın güncel resmî metnini kontrol edin.